Laringofarengeal reflü (LFR), reflü içeriğinin yutak ve gırtlak bölgesine ulaşmasıyla ilişkili bir durumdur. Halk arasında “boğaz reflüsü” olarak adlandırılır. Mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçışına gastro-özofageal reflü, bu kaçağın boğaz seviyesine kadar yükselmesine boğaz reflüsü (larengofarengeal reflü) denir.

Reflü nedenleri

Biri mide ile birleştiği yerde ve diğeri gırtlağın arkasında olmak üzere yemek borusunda iki kas halkası vardır. Bunlar “sfinkter” olarak adlandırılır ve normalde yemek borusunu sıkarak mide içeriğinin yukarıya doğru geri kaçışına engel olurlar. Bu sfinkterlerden mideye yakın olanının fonksiyonunun bozulması gastro-özofageal reflüyü, her ikisinin fonksiyonun bozulması boğaz reflüsünü kolaylaştırır.

Bebeklerde sfinkterlerin gelişimi tamamlanmadığı, yemek borusu kısa olduğu ve çoğunlukla yattıkları için reflü sıktır. Erişkinlerde sfinkter fonksiyonlarının niçin bozulduğu bilinmemektedir.

Boğaz reflüsü belirtileri

• Boğazda yabancı cisim veya yumru hissi (globus)

• Sık boğaz temizleme ihtiyacı

• Boğazda mukus veya balgam hissi

• Ses kısıklığı veya seste değişiklik

• Kronik öksürük

• Boğazda tahriş veya yanma

• Boğaz ağrısı

• Yutma sırasında rahatsızlık

Bu belirtiler alerji, burun ve sinüs hastalıkları, ses kullanımına bağlı sorunlar, enfeksiyonlar, astım, sigara kullanımı ve diğer gırtlak hastalıkları gibi birçok farklı nedenle de ortaya çıkabilir. Yani, bu belirtilerin bulunması tek başına boğaz reflüsü tanısı koydurmaz.

Ne zaman KBB uzmanına başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda yalnızca reflü düşünülerek tedavi başlanmamalı, KBB muayenesi yapılmalıdır:

• 3 haftadan uzun süren ses kısıklığı

• Yutma güçlüğü veya ağrılı yutma

• Nefes almada güçlük

• Boyunda şişlik

• Tükürükte veya balgamda kan

• Açıklanamayan kilo kaybı

• Tek taraflı veya giderek artan boğaz/kulak ağrısı

• Sigara veya yoğun alkol kullanımı öyküsü ile birlikte kalıcı ses değişikliği

Boğaz reflüsü tanısı

Boğaz reflüsünün tanısı gastroözofageal reflüden daha zordur. Hastalığın belirtileri ve seyri, muayene ve bazı incelemeler sonucunda tanıya ulaşılabilir:

• Yutak ve gırtlak endoskopisi: Burun veya ağız yoluyla yapılan endoskopik muayene, gırtlak ve yutak bölgesinin değerlendirilmesini ve reflü dışındaki hastalıkların araştırılmasını sağlar. Ancak gırtlakta kızarıklık, ödem veya salgı birikmesi gibi bulgular tek başına laringofarengeal reflü tanısı koydurmaz.

• 24 saatlik pH-impedans monitörizasyonu: Reflünün olduğu zamanları ve özelliklerini saptamak amacıyla burundan yemek borusuna yerleştirilen bir katater, vücutta taşınabilir bir bilgisayar olan pH-impedans monitörüne bağlanır. İnceleme sırasında bazı basit diyet kısıtlamaları dışında günlük hayata devam edilmesi istenir. 24 saat sonunda katater çıkartılır ve monitörün kaydettiği veriler bilgisayara aktarılarak değerlendirilir.

• Üst gastro-intestinal endoskopi: Bu işlem bir gastro-enteroloji uzmanı tarafından ve endoskopi laboratuarında yapılmalıdır. Günümüzde bu işlem sıklıkla uyku hali oluşturan ilaçlar eşliğinde yapılmaktadır. Yutak, yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağı değerlendirilir. Ancak tek başına laringofarengeal reflü tanısı koymak için kullanılmaz.

Mide yanması ve ağza acı su gelmesi gibi tipik reflü belirtileri olmayan, yalnızca boğaz ve gırtlak yakınmaları bulunan hastalarda, ilaçla uzun süreli tedavi başlanmadan önce reflünün objektif olarak araştırılması gerekebilir.

Boğaz reflüsü tedavisi

Yaşam tarzı ve beslenme düzenlemeleri

• Fazla kilolu kişilerde kilo vermek

• Özellikle gece reflüsü olanlarda yatmadan en az 2–3 saat önce yemek yemeyi bırakmak

• Gece reflüsü belirgin olan kişilerde yatağın baş kısmını yükseltmek

• Alkol ve tütün kullanımından kaçınmak

• Kişide reflü belirtilerini artırdığı belirlenen yiyecek ve içecekleri azaltmak

• Büyük ve geç saatlerde yenilen öğünlerden kaçınmak

Her hastanın reflüyü artıran yiyecekleri aynı değildir. Bu nedenle kahve, çay, çikolata, baharatlı yiyecekler veya diğer belirli gıdaların herkes tarafından tamamen bırakılması gerekli değildir.

İlaç tedavisi

• Proton pompa inhibitörleri (PPI), özellikle asitli reflünün gösterildiği veya gastroözofageal reflü hastalığının eşlik ettiği hastalarda kullanılabilir. LPR düşünülen her hastaya uzun süreli PPI başlanması uygun değildir. Tedavinin süresi ve ilaç seçimi hastanın bulgularına göre belirlenmelidir.

• Aljinatlar: Özellikle reflü içeriğinin fiziksel olarak geri kaçışını azaltmaya yönelik aljinat içeren preparatlar bazı hastalarda kullanılabilir. 2026 Avrupa konsensüsü, ampirik yaklaşımda yaşam tarzı düzenlemeleriyle birlikte aljinat/antasit kullanımına yer vermektedir.

Cerrahi tedavi: Antireflü cerrahisi, objektif olarak reflü gösterilmiş ve uygun şekilde seçilmiş hastalarda düşünülebilir. Sadece ses kısıklığı, boğaz temizleme veya globus gibi belirtilerin bulunması ameliyat için yeterli değildir.