Baş ve Boyun bölgesi iyi huylu tümörleri

Baş ve boyun bölgesindeki bütün organ ve yapılardan kaynaklanan iyi huylu (benign) çeşitli tümörler görülebilir. Örneğin tükürük bezleri, tiroid, deri, yumuşak dokular ve sinirlerden kaynaklanan iyi huylu tümörler görülebilir. Tedavi gereksinimi tümörün türüne, büyüklüğüne, bulunduğu bölgeye, büyüme hızına ve oluşturduğu belirtilere göre değişir; her benign tümörün ameliyatla çıkarılması gerekmez.

Baş ve Boyun bölgesi kanserleri

Erken teşhis edildiklerinde baş-boyun kanserleri tedavi edilebilirler. Baş ve boyun bölgesindeki bazı kanserler erken dönemde belirti verebilir. Bununla birlikte belirtiler tüm hastalarda erken ortaya çıkmayabilir. Erken tanı, uygun hastalarda daha erken evrede başarılı tedavi olanağı sağlayabilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

• Deri değişiklikleri: Baş-boyun bölgesindeki ciltte büyüyen, renk veya şekil değiştiren, kanayan veya iyileşmeyen lezyonlar dermatoloji veya ilgili cerrahi uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

• Uzun süren ses kısıklığı veya ses değişikliği: Larinks (gırtlak) kanserlerinin çoğu ses değişikliklerine neden olur. Dört haftaya kadar düzelmeyen veya tekrarlayan ses kısıklığı KBB hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Ancak boyunda kitle, nefes darlığı, yutma güçlüğü, kanlı balgam veya belirgin risk faktörleri gibi eşlik eden bulgular varsa daha erken değerlendirme gerekir.

• Ağız içinde iyileşmeyen yara veya şişlik: Ağız boşluğu kanserlerinin çoğu ağız içinde yara veya şişliğe neden olurlar. Bu yara ve şişlikler iltihaplanmadıkça genellikle ağrısızdırlar. Kanama da görülebilir, ancak bu genellikle geç bir belirtidir. Ağız içinde bir yara ve şişlik ile birlikte boyunda da şişlik varsa mutlaka muayene olunuz. Teşhis için muhtemelen bir biyopsi (dokudan örnek alınarak inceleme) yapılması gerekecektir.

• Ağız veya boğazda beyaz/kırmızı leke

• Yutma problemleri: Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı, ağız, orofarinks, hipofarinks veya larinks bölgesindeki hastalıkların belirtisi olabilir. Özellikle giderek artan veya kalıcı yutma güçlüğü KBB hekimi tarafından değerlendirilmelidir.

• Geçmeyen boğaz ağrısı

• Öksürmekle veya tükürmekle kan gelmesi: Bu belirtilerin nedeni genellikle kanser değildir. Ancak burun, ağız, boğaz (yutak) veya akciğer kanserlerinin belirtisi de olabilir. Tükürükte veya balgamda birkaç günden uzun süreli kan gelmesi şikayetiniz varsa muayene olmanız gerekir.

• Tek taraflı, açıklanamayan kulak ağrısı: Kulakta veya yutkunma sırasında kulak bölgesinde hissedilen sürekli ağrı olması, boğazda iltihaplanma veya bir tümörün erken belirtisi olabilir. Kulak ağrısıyla birlikte yutma güçlüğü, ses kısıklığı veya boyunda şişlik de varsa bu durum genellikle önemlidir ve muayene olmanız gerekir.

• Boyunda geçmeyen şişlik: Enfeksiyonla açıklanamayan ve iki hafta veya daha uzun süredir devam eden boyun kitlesi KBB hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Boyundaki kitlelerin önemli bir bölümü iyi huylu nedenlere bağlı olabilir; ancak erişkinlerde kalıcı bir boyun kitlesi baş-boyun kanserlerinin ilk bulgusu olabilir.

• Burun tıkanıklığı veya tek taraflı burun kanaması

• Nedeni açıklanamayan kilo kaybı

• Yüzde uyuşma veya yüz hareketlerinde bozulma

• Tükürük bezleri bölgesinde büyüyen şişlik

Baş ve boyun kanserleri için risk faktörleri

Baş ve boyun kanserlerinin risk faktörleri tüm tümör türlerinde aynı değildir.

• Tütün kullanımı ve özellikle fazla miktarda alkol kullanımı, ağız boşluğu, orofarinks, hipofarinks ve larinks kanserleri için önemli risk faktörleridir. Tütün ve alkolün birlikte kullanılması riski daha da artırır.

• Yüksek riskli HPV enfeksiyonu, özellikle bademcik ve dil kökü gibi orofarenks bölgelerinin bazı kanserleriyle ilişkilidir.

• Güneş ışığına uzun süreli ve yoğun maruz kalma ise özellikle dudak ve baş-boyun derisinin bazı kanserleri açısından önemlidir.

• Bazı baş-boyun kanserleri için daha özgül risk faktörleri de bulunmaktadır. Örneğin Epstein-Barr virüsü enfeksiyonu nazofarenks kanseriyle, bazı mesleki maruziyetler ise burun ve paranazal sinüs tümörleriyle ilişkilidir.

Ne yapmalısınız ?

• Burada belirtilen yakınmaların çoğu kanser dışındaki birçok hastalıkta da görülebilir. Bu nedenle bu belirtilerden birinin bulunması kanser olduğunuz anlamına gelmez.

• Bununla birlikte, özellikle iki haftadan uzun süren boyun şişliği, iyileşmeyen ağız yarası, kalıcı ses değişikliği, açıklanamayan yutma güçlüğü, tek taraflı ve sürekli kulak ağrısı veya tekrarlayan burun kanaması gibi yakınmaların KBB hekimi tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

• Muayenede gerekli görülürse endoskopik inceleme, görüntüleme ve biyopsi gibi yöntemlerle tanıya ulaşılabilir. Baş-boyun kanseri tanısı konulması halinde tedavi; tümörün yerleşimine, tipine, evresine ve diğer patolojik özelliklerine göre belirlenir ve cerrahi, radyoterapi, sistemik tedaviler veya bunların kombinasyonlarını içerebilir.

• Belirti göstermeyen kişilerde baş-boyun kanserlerinin tamamı için uygulanması önerilen tek bir rutin tarama testi bulunmamaktadır. Bununla birlikte diş hekimi ve hekim muayeneleri sırasında ağız boşluğundaki şüpheli lezyonlar fark edilebilir.