Orta kulakta sıvı toplanması (efüzyonlu otitis media) genellikle genizden orta kulağa hava taşıyan östaki tüpünün yetersiz çalışmasına ve tedavi edilmemiş orta kulak iltihaplarına bağlıdır. Çocuklarda daha sık ve genellikle büyümüş ve iltihaplanan geniz eti ile birlikte görülür; erişkinlerde nezleyi takiben veya atmosfer basıncındaki ani değişiklikler (su altına dalma, yüksek irtifaya seyahat, havacılık sporları gibi) sonucunda oluşur. Ebeveynlerin veya kişinin tütün ürünü kullanması ve hava kirliliği de etkili faktörlerdir. 

Orta kulakta sıvı toplanması çoğu çocukta kendiliğinden düzelir, bu nedenle genellikle 3 ay izlem önerilir. Sıvı 3 ay veya daha uzun süre devam ederse işitme değerlendirmesi yapılır ve çocuğun yaşı, işitme düzeyi, belirtileri ve gelişimsel riskleri dikkate alınarak tedavi planlanır. 

Bakteri ve virüs cinsi mikroplar, östaki tüpü yoluyla burundan ve genizden orta kulağa ulaşabilir ve orta kulak iltihabına neden olabilirler. Orta kulak iltihabı tedavi edilmediğinde veya tekrarlayan iltihaplanmalar olduğunda orta kulaktaki sıvı birikimi sürekli hale gelebilir. Orta kulak sıvısı tek başına kulağa zarar vermez; ancak sıvı varlığında işitmede azalma olur ve orta kulakta mikropların üremesi, dolayısıyla da yeni orta kulak iltihaplarının gelişmesi kolaylaşır.

Orta kulakta sıvı toplanmasının belirtileri nelerdir?

Bu sorun genellikle sessiz seyreder. Sıklıkla tek belirti olan işitme kaybı hafif derecelidir ve bu nedenle çocuklarda ebeveynlerin dikkatini çekmeyebilir. Çocuğun televizyonu yüksek sesle dinlemeye başlaması, okul başarısının düşmesi veya öğretmeninin çocuğun dikkatsiz davrandığı yönündeki uyarıları orta kulakta sıvı toplanmasına bağlı işitme kaybını akla getirmelidir.

Tanı

Kulak zarının optik araçlarla (otoskop, mikroskop, endoskop) muayenesi ve gerekli görülürse kulak testleri (timpanometri ve odyometri) ile tanı koyulur.

Tedavi

Orta kulakta sıvı toplanmasının tedavisinde antibiyotik, antihistaminik, dekonjestan veya burun yoluyla kullanılan kortizon ilaçları rutin olarak önerilmez. Birçok çocukta sıvı kendiliğinden kaybolduğu için uygun hastalarda izlem tercih edilir. Ayrıca, Modifiye Politzerizasyon yöntemi ile orta kulağın ventilasyon tedavisi de uygulanabilir.

Eğer kulaktaki sıvı birikimi bu tedavilere rağmen devam ederse doktorunuz orta kulaktaki sıvıyı uzaklaştırmak için cerrahi tedavi, yani tüp takılmasını önerebilir. 

Erişkinlerde sık tekrarlayan ve düzelmeyen orta kulak sıvı birikmelerinde östaki fonksiyon testleri yapılır ve sürekli bir bozukluk saptanırsa östaki balon tuboplasti işlemi uygulanabilir.