Ameliyat öncesinde neler değerlendirilir?

Parotis bezindeki kitlenin özelliklerini değerlendirmek için ultrasonografi, gerektiğinde manyetik rezonans (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT) kullanılabilir. İğne aspirasyon biyopsisi veya tru-cut biyopsi gibi yöntemlerle kitlenin yapısı hakkında bilgi edinilmesi gerekebilir. Ameliyatın kapsamı, bu bulgular ile tümörün yüz siniri ve çevre dokularla ilişkisi değerlendirilerek planlanır.

Parotidektomi türleri

Parotis bezindeki hastalığın yerine ve özelliklerine göre bezin farklı miktarlarda çıkarılması gerekebilir.

• Parsiyel/yüzeysel parotidektomi: Tümörün bulunduğu parotis dokusunun, yüz siniri korunarak çıkarılmasıdır.

• Yüzeysel parotidektomi: Yüz sinirinin dış tarafında bulunan parotis dokusunun çıkarılmasıdır.

• Total parotidektomi: Parotis bezinin hem yüz sinirinin dışındaki hem de içindeki bölümlerinin çıkarılmasıdır. Özellikle derin yerleşimli veya yaygın hastalıklarda gerekebilir.

• Radikal parotidektomi: Tümör yüz sinirini tutmuşsa, hastalığın gerektirdiği durumlarda yüz sinirinin bir bölümünün veya tamamının çıkarılması gerekebilir. Bu durumda sinirin yeniden yapılandırılması için ek cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

• Ekstrakapsüler diseksiyon: Seçilmiş iyi huylu parotis tümörlerinde, tümörün çevresindeki sınırlı parotis dokusuyla birlikte çıkarıldığı daha sınırlı cerrahi yöntemler de uygulanabilir. Bu yöntemin uygun olup olmadığı tümörün boyutu, yeri, hareketliliği ve yüz siniriyle ilişkisine göre belirlenir.

Olası komplikasyonlar

Parotidektominin en önemli risklerinden biri yüz siniri ve dallarının geçici veya kalıcı olarak etkilenmesidir. Ameliyat sonrasında yüzün bir tarafında hareket azalması veya güçsüzlük gelişebilir. Çoğu hastada geçici sinir etkilenmesi zaman içinde düzelir; ancak nadiren kalıcı yüz siniri felci gelişebilir.

Diğer olası komplikasyonlar arasında kanama, enfeksiyon, tükürük birikmesi (sialosel), tükürük fistülü, kulak memesi veya çevresinde his azalması ve Frey sendromu bulunur.

Frey sendromu: Parotis ameliyatından sonra bazı hastalarda yemek yerken ameliyat bölgesindeki ciltte terleme, kızarma veya sıcaklık hissi oluşabilir. Gerektiğinde botulinum toksini ile tedavi edilir.

Ameliyat sonrası

Ameliyat sonrasında yüz hareketleri, yara bölgesi ve tükürük salgısı takip edilir. İlk günlerde ameliyat bölgesinde şişlik, ağrı veya his değişikliği olabilir. Yüz sinirinin geçici olarak etkilenmesi durumunda iyileşme haftalar veya aylar sürebilir.

Hastanede kalış süresi yapılan ameliyatın kapsamına ve hastanın durumuna göre değişir. Patolojik inceleme sonucuna göre takip veya ek tedavi gerekip gerekmediği belirlenir.