Stapedektomi ve stapedotomi, otoskleroz nedeniyle hareketi azalmış veya kaybolmuş üzengi kemiğinin ses iletimindeki işlevini yeniden oluşturmayı amaçlayan cerrahi işlemlerdir. Günümüzde birçok hastada üzengi kemiğinin tabanında küçük bir açıklık oluşturularak protez yerleştirilen stapedotomi tekniği uygulanmaktadır. Stapedektomide ise üzengi kemiğinin tabanının bir bölümü veya tamamı çıkarılarak işitme mekanizması protez ile yeniden oluşturulur.

Stapedektomi / stapedotomi hangi hastalarda yapılır?

Otosklerozda üzengi kemiğinin hareketinin azalmasına bağlı iletim tipi veya mikst tip işitme kaybı gelişebilir. Tedavi kararı; işitme kaybının derecesi, hastanın günlük yaşam üzerindeki etkisi, odyolojik bulgular ve diğer tedavi seçenekleri birlikte değerlendirilerek verilir. Bazı hastalarda işitme cihazı uygun bir seçenek olabilir. Cerrahi tedavi seçilmiş hastalarda işitmenin iyileştirilmesi amacıyla uygulanır.

Otoskleroz iki kulakta da bulunabilir. İki kulağın da ameliyat edilmesi gerektiğinde cerrahi sıralama ve iki ameliyat arasındaki süre işitme düzeyleri, ilk ameliyatın sonucu ve hastanın klinik durumuna göre kişisel olarak planlanır.

Ameliyat öncesinde neler değerlendirilir?

Ameliyat öncesinde kulak muayenesi ve ayrıntılı işitme testleri yapılır. Odyometri, konuşmayı ayırt etme testleri ve gerekli durumlarda timpanometri gibi incelemeler tanı ve ameliyat kararına yardımcı olur. Bazı hastalarda temporal kemik bilgisayarlı tomografisi gerekebilir. Daha önce kulak ameliyatı geçirmiş hastalarda önceki ameliyatın sonuçları da değerlendirilir.

Ameliyatın başarısı nasıl değerlendirilir?

Stapes cerrahisinin başarısı çoğunlukla ameliyat sonrası işitme düzeyi ve özellikle hava-kemik aralığındaki düzelme ile değerlendirilir. Sonuçlar hastanın başlangıçtaki işitme düzeyine, otosklerozun özelliklerine, cerrahi tekniğe ve ameliyat sırasında karşılaşılan anatomik bulgulara göre değişebilir. Primer stapes cerrahisinde genel olarak iyi işitme sonuçları elde edilir; ancak ameliyatın her hastada aynı sonucu vermesi beklenmemelidir.

Kulak çınlaması düzelir mi?

Otoskleroza bağlı kulak çınlaması bazı hastalarda işitmenin düzelmesiyle azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir. Ancak tinnitus ameliyat sonrasında devam edebilir ve nadiren yeni başlayabilir. Bu nedenle ameliyatın temel amacı işitme kaybının düzeltilmesidir, çınlamanın tamamen ortadan kalkacağı garanti edilemez.

Olası komplikasyonlar

Stapes cerrahisi genel olarak güvenli bir ameliyat olmakla birlikte, her cerrahi işlemde olduğu gibi komplikasyonlar görülebilir. Ameliyat sonrasında geçici baş dönmesi, kulakta çınlama veya tat duyusunda değişiklik görülebilir. Tat değişikliği çoğunlukla geçicidir, ancak nadiren kalıcı olabilir. İşitmenin beklenenden az düzelmesi veya nadiren daha da kötüleşmesi mümkündür. Çok nadir durumlarda ileri derecede sensörinöral işitme kaybı gelişebilir. Yüz siniri ile ilgili komplikasyonlar ise çok nadirdir.

Stapedektomi ameliyatından sonra dikkat edilmesi gerekenler :

• İlk günlerde hafif baş dönmesi olabilir ve genellikle giderek azalır.

• Kulak içinde tampon bulunduğu sürece işitme kapalı veya azalmış hissedilebilir.

• Dilin tat alma duyusunda bir kaç hafta süreyle değişiklik olabilir.

• Duş ve banyo sırasında kulağın sudan korunması önerilir.

• Şiddetli sümkürmeden, ıkınmadan ve kulak içi basıncını artırabilecek hareketlerden kaçınılmalıdır.

• Yüzme, ağır egzersiz ve uçak yolculuğuna ne zaman başlanacağı ameliyatın seyrine göre doktor tarafından belirlenmelidir.