Çocuklarda işitme kaybı (pediatrik işitme kaybı) doğuştan olabileceği gibi doğumdan sonra da ortaya çıkabilir. Bazı çocuklarda işitme kaybı yaşamın ilk yıllarında yavaş yavaş gelişebilir veya daha sonraki yaşlarda fark edilebilir.

İşitme, çocuğun konuşma ve dil gelişimi, öğrenme ve sosyal iletişimi açısından önemli bir duyudur. Bu nedenle işitme kaybının mümkün olduğunca erken fark edilmesi, nedeninin belirlenmesi ve uygun şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Yenidoğan döneminde yapılan işitme taramasının normal olması, daha sonraki yıllarda işitme kaybı gelişmeyeceği anlamına gelmez. Bu nedenle çocukların büyüme ve gelişimleri sırasında işitme açısından da izlenmeleri gerekir.

Belirtiler

Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken belirtiler:

• Bebeklerde sesin geldiği yöne doğru başını çevirmemesi

• Bebeklerde mırıldanmanın olmaması veya sonradan kesilmesi

• 12 aylıkken "el salla" veya "burnunu göster" gibi basit ifadeleri anlamaması

• Yüksek seslere veya ismine tepki vermeme

• Konuşma gelişiminin yaşıtlarına göre geride olması

• Söylenenleri sık sık tekrar ettirme

• Televizyonu yüksek sesle izleme

• Konuşanı göremediğinde anlamakta zorlanma

• Okul başarısında düşme

• Dikkatsizlik veya yönergeleri takip etmekte zorlanma

• Konuşmasının anlaşılmasında güçlük

• Bir kulağın diğerinden daha iyi işitmesi

• Çocuğun “duymadım” demesinin sıklaşması

• Diğer çocuklarla yeterince ilişki kuramamaması

Özellikle “dikkatsizlik” veya “öğrenme problemi” gibi görünen bazı durumlar işitme problemiyle ilişkili olabilir. Ebeveynlerin işitme ile ilgili endişelerinin olması çok değerli bir veridir ve kapsamlı odyolojik değerlendirme yapılmasını gerektirir.

Nedenleri

İletim tipi işitme kaybı

• Orta kulakta sıvı birikmesi

• Tekrarlayan akut otitis media

• Kulak kiri veya dış kulak yolu problemleri

• Kulak zarı problemleri

• Doğuştan dış kulak/orta kulak anomalileri

Sensörinöral işitme kaybı

• Genetik nedenler

• Doğuştan enfeksiyonlar, özellikle konjenital CMV

• Prematürite ve yoğun bakım gerektiren durumlar

• Bazı ilaçlar

• Menenjit gibi bazı enfeksiyonlar

• Gürültüye maruz kalma

• Bazı sendromik veya metabolik hastalıklar

Tanı

Çocuklarda işitme kaybının erken tespit edilimesi, çocuğun işitmesi ve konuşmasının gelişimi için uygun işitme ve iletişim desteğinin mümkün olduğunca erken başlatılmasını sağlar. İşitme kaybı saptanan çocuklarda tedavi ve destek planı, işitme kaybının derecesine ve tipine, tek veya iki taraflı olmasına, ortaya çıkış zamanına ve çocuğun gelişim özelliklerine göre belirlenir. İşitme cihazları, koklear implant gibi işitsel teknolojiler ve işitsel rehabilitasyonun yanı sıra çocuğun ve ailenin tercihleri doğrultusunda farklı iletişim ve eğitim destekleri de değerlendirilebilir. Amaç, çocuğun yaşına ve bireysel özelliklerine uygun şekilde iletişim ve dil gelişimini desteklemektir.

Çocuğun işitmesi değerlendirilirken yaşı, gelişim düzeyi ve işbirliği yapabilme durumu dikkate alınır. Daha büyük çocuklarda, kulaklık veya hoparlör aracılığıyla farklı şiddetteki seslere verilen yanıtların değerlendirildiği davranışsal odyolojik testler yapılabilir. Küçük çocuklarda ise yaşa ve gelişim düzeyine uygun özel işitme testleri kullanılır. Gerekli durumlarda timpanometri, otoakustik emisyon (OAE) ve işitsel beyin sapı yanıtı (ABR/BERA) gibi objektif testlerden yararlanılır. İşitme testinin normal çıkmasına rağmen ebeveynlerin işitme konusunda endişeleri devam ediyorsa, çocuğun yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

Yenidoğan işitme testi normal olduğu halde işitme kaybı olabilir mi?

Yenidoğan döneminde yapılan işitme taraması, doğuştan veya yenidoğan döneminde mevcut olan birçok işitme probleminin erken fark edilmesini sağlar. Ancak bazı işitme kayıpları doğumdan sonra ortaya çıkabilir veya ilerleyen yaşlarda gelişebilir. Bu nedenle yenidoğan işitme taramasının normal olması, çocuğun ilerleyen yıllarda işitmesinin mutlaka normal kalacağı anlamına gelmez. Çocuğun işitmesiyle ilgili ebeveyn, öğretmen veya hekimin herhangi bir endişesi varsa, daha önce yapılan işitme taramasının sonucu normal olsa bile işitme yeniden değerlendirilmelidir.