|
SES
TELİ FELCİ
Ses teli felçleri gırtlak kaslarını hareket ettiren
sinirlerin
çalışmaması
sonucunda meydana gelir. Ses tellerinin hareketini sağlayan çok sayıda kas
vardır; bu kasları hareket ettiren iki sinir vardır:
-
Süperior laringeal sinir, ses tellerinin
gerilmesini sağlayan tek bir kası kontrol eder. Bu sinirin görevi
bozulduğunda özellikle şarkı söylerken ince seslerin çıkartılması ve
sesler arasında düzgün geçişler yapılması mümkün olmaz.
Süperior laringeal sinir felci bulunan bir
kişinin konuşurken sesi tamamen normal, şarkı söylerken bozuk olabilir.
-
İnferior laringeal sinir, nefes alma ve öksürme
sırasında ses tellerinin açılmasını, ses çıkartırken ve yutkunurken ses
tellerinin kapanmasını sağlayan kasları kontrol eder. Bu sinir beyinden
çıktıktan sonra boyuna ve boyundan göğüs boşluğuna ilerler, buradan
tekrar boyuna dönerek ses tellerine ulaşana kadar uzun bir yol kateder.
Bu nedenle
beyin,
boyun, göğüs boşluğu, gırtlak hastalıkları ile boyun ve göğüs boşluğu
ameliyatlarında zarar görebilir. Bu sinirin felcine ilkinden daha sık rastlanır.
Nedenleri :
-
Bazı virüslerin neden olduğu sinir iltihabı (nörit)
-
Cerrahi işlemler sırasında istenmeyen sinir
yaralanmaları: tiroid bezi, boyun, yemek borusu, akciğer, kalp ameliyatlarında sinirin görevinin bozulması mümkündür.
-
Nefes borusuna tüp yerleştirme işleminin komplikasyonu
-
Boyun veya göğüs boşluğu yaralanmaları
-
Beyin, kafa kaidesi, boyun ve göğüs boşluğu tümörleri
Belirtiler :
-
Ses
değişiklikleri: ses kısıklığı, seste çatallanma, havalı ses çıkartma,
zorlanarak ses çıkartma
-
Solunum sorunları: çabuk yorulma,
nefes alma güçlüğü, öksürüğün güçsüz olması.
-
Yutma sorunları
: yiyeceklerin, içeceklerin ve tükürüğün yutulması sırasında
nefes borusuna kaçması ve öksürtmesi, yiyeceklerin boğaza takılması
Tanı :
- Muayenede ses tellerinin hareketlerinin
değerlendirilmesi ile tek bir ses telinin mi, yoksa her ikisinin mi felç
olduğuna bakılır.
- Ses tellerinin titreşim özelliklerinin
stroboskopi adı verilen bir yöntemle değerlendirilmesinde hangi sinirin
etkilendiğine karar verilir.
- Gırtlak elektromiyografisi ile sinirlerdeki
bozukluğun derecesi belirlenir, iyileşme olasılığı ile ilgili bilgiler
elde edilir.
- Sinir felcinin nedenini ortaya çıkartmak için kan tetkikleri ile
röntgen, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans filmleri
istenebilir.
Tedavi :
Ses teli felçlerinin tedavisi hangi sinirin etkilendiğine, sorunun
tek taraflı mı yoksa iki taraflı mı olduğuna, ses tellerinin pozisyonuna, belirtilerin
türüne ve şiddetine, felcin nedenine, zamanla kendiliğinden iyileşme olasılığının olup olmadığına, hastanın
ihtiyaçlarına göre belirlenir. Bazı durumlarda ses terapisi, bazı durumlarda da ses tellerinin
pozisyonunu ayarlamaya yönelik çeşitli cerrahi tedaviler uygulanır.
Cerrahi tedaviler arasında n
efes darlığına neden olan iki
taraflı ses teli felçlerinde laser kordotomi, s
es kısıklığına neden olan tek taraflı sinir
felçlerinde larinks içine enjeksiyon veya medializasyon laringoplasti sık
uygulanan yöntemlerdir.
|
